Augustus 2024 nr. 6

Over pubers en studeren,
door opa de huiswerkhulp.

In mijn eerste verhaal had ik aangegeven dat ik me wilde verdiepen in de gedachtegang van een puber, om deze klus te klaren moest ik meer weten over de hersenen. Het ging mij om twee zaken...

Hoe maak ik de puber gelukkig,
studeren, hoe doe je dat.

Studeren is onthouden.

Als je iets hebt bestudeerd, onthou je na 20 minuten pauze 60% van wat je hebt gestudeerd. De volgende dag zal bij herhaling 45% in het geheugen blijven, na een week nog 20%.

Een dag voor de toets

beginnen te studeren heeft geen enkele zin.

Je kunt beter niet gaan studeren.

Ik wil het hebben over drie soorten geheugens om duidelijk te maken hoe het ongeveer functioneert.

Het 1e geheugen

Alles wat je ziet, proeft, hoort, ruikt of voelt, komt hier binnen. Dit geheugen is zo kort, dat het bijna geen geheugen is. De informatie werkt als in een film, er komt ontzettend veel informatie binnen en er gaat direct heel veel informatie uit, anders zou het systeem vastlopen. Alleen de informatie die je aandacht krijgt, gaat naar het volgende geheugen. Een mooi voorbeeld...

Er gaat iemand op je tenen staan, doet ontzettend zeer. Dit gaat direct naar het 2e geheugen, het werkgeheugen want het heeft je aandacht gekregen en misschien direct naar het 3e geheugen, maar dat beslis jij niet zelf.

Het werkgeheugen

Hier wordt alle informatie verwerkt wat jouw aandacht had gekregen, in je slaap gaat een ander onderdeel van de hersenen de hippocampus de informatie ordenen. De hippocampus beslist welke informatie in de prullenmand kan en welke informatie kan blijven. Wat kan blijven gaat naar het langetermijngeheugen.

Het lange-termijn-geheugen

Het archief van opgeslagen informatie.

De normale (gestudeerde) informatie komt niet zomaar in dit geheugen. Je moet het vaak een keer herhalen als het in aanmerking wil komen om zich te vestigen in het langetermijngeheugen.

De leerstof wordt dan opgeslagen en vergeet je nooit meer.

Het werkgeheugen zal ook informatie terughalen uit dit geheugen
dat is ons bewust denken om direct het onderwerp paraat te hebben als je bijv. over iets wilt vertellen.

Dus het langetermijngeheugen is eigenlijk ons echte geheugen

maar om iets in dit geheugen te krijgen vergt enige oefening in het herhalen van iets. Je moet een pad maken om daar te komen.

(hier later meer over)

Een goed voorbeeld is een muziekinstrument leren bespelen,

dat is ook herhalen en herhalen.

Een struikelblok is dat het geheugen

slecht iets nieuws wil leren.

Hierdoor haken de meeste mensen af.

Hier helpt alleen je willetje. (zie vorig artikeltje)

Je wilt iets of je wilt niets.

Volgende keer over hoe je kunt studeren

hoe je een pad kunt maken van

het ene geheugen naar het andere geheugen

Pubers en studeren nr 5

 

augustus 2024/ nr. 5

Over pubers en studeren
door opa de huiswerkhulp.

In mijn eerste verhaal had ik al gezegd dat ik me wilde verdiepen in de gedachtegang van een puber, alsmede deze klus te klaren, moest ik meer weten over de hersenen en kwam ik tijdens het lezen twee onderwerpen tegen die ik nodig had...

Hoe maak ik de puber gelukkig?

Studeren, hoe doe je dat?

Mijn puber kent mensen die weinig hebben geleerd, geen diploma's hebben, maar toch dure auto's, grote huizen en veel luxe spullen bezitten. Mijn puber keek me betweterig aan, trok haar schouders op en zei: "Waarom moet ik dan studeren, het kan toch ook zonder studeren?" Ik keek de puber aan en dacht, da's een goeie, wat me te binnen schoot was...

    dat deze gedachten niet waren ontstaan direct na de geboorte.

Omdat ik volgens velen een filosofische aanleg heb, lullen als Brugman, kon ik de vraag toch niet een-twee-drie beantwoorden. Ik wist niet hoe te beginnen, maar na wat denkwerk had ik het... Alles in het leven draait om gevoel en verstand en ik dacht: laat ik met dit onderwerp beginnen, dan kom ik vanzelf ergens uit zomede begon ik tegen de puber over...

Gevoel en Verstand

Je kunt het VERSTAND allerlei dingen leren, dat is het leuke aan verstand. GEVOEL kun je niets leren dat komt plotseling opduiken, niemand weet ook waar het vandaan komt. Je hebt er geen invloed op, maar jij kunt via het VERSTAND wel iets doen aan je GEVOEL. Ze keek me aan, ik zag verwondering in de ogen, ik dacht zo...de eerste winst is binnen.

VERSTAND heeft dus invloed op GEVOEL. Ik noem je niet bij je echte naam, maar ik noem je WIL, want jij hebt een WILLETJE en die heb je hard nodig tijdens je hele leven. Een mens wil altijd wat...(later meer)

WIL--VERSTAND--GEVOEL

Gevoel is een raar verschijnsel, het komt plotseling op, het duurt nog geen minuut en bepaalt heel veel dingen waar je je hele leven last van kunt hebben. Meisjes kunnen er zwanger van worden en ga zo maar door.

Zoveel te meer je het VERSTAND iets leert

zoveel te meer kun jij er zelf van profiteren.

Je weet dat het VERSTAND alleen iets kan doen met GEVOEL…dus WIL (jij dus) kan alleen via het VERSTAND iets doen aan het GEVOEL. Je moet het wel willen!

Na de geboorte weet het verstand niets, moet alles leren en word je door je verzorgers geholpen. Je kijkt af, je doet dingen na, je gaat lopen, tekenen en dan ga je naar school om verder iets te leren. Wanneer je het verstand niets leert, blijf je dom, leer je het verstand wel iets, dan krijg je een wijs verstand en misschien een leuke baan en centjes verdienen en nog belangrijker gelukkig worden.

Iedereen kan leren, dom bestaat niet, alleen bij de één duurt het langer om iets onder de knie te krijgen dan bij de ander. Het is een kwestie van herhalen van de leerstof, hier speelt een grote rol of je WILLETJE het ook wil, vandaar dat ik je WIL noem.

Een addertje onder het gras, want het verstand heeft een hekel aan iets nieuws te leren. De meeste mensen haken dan af, de wil is er niet...heer later meer over...het is even doorbijten en na een paar keer herhalen doet het verstand wel mee...trouwens hier heb ik een trucje voor... later meer. 

Je hebt twee soorten gevoel...goed en slecht gevoel.

Bij een goed gevoel leef je prettig en gelukkig,

bij een slecht gevoel word je treurig en zelfs ziek.

Deze mensen klagen ook altijd.

Een voorbeeld.

GEVOEL zegt opeens dat WIL niet knap is.

Het gevoel kwam plotseling op. (duurt nog geen minuut.)

Dat is vervelend en is een slecht gevoel.

Besef je wel dat het GEVOEL dat plotseling uit het niets bij je opkwam, je kleineerde. In dit geval moet je direct het VERSTAND inschakelen die tegen het GEVOEL moet zeggen dat je knap bent...zo eenvoudig is het. Hiermee zet je een klein stapje naar EIGENLIEFDE. Je hebt het zelf gedaan, je hebt jezelf gelukkig gemaakt.

Je kunt jezelf gelukkig maken.

Eigenwaarde is het beeld dat je van jezelf hebt

wat anderen er van vinden is anderenwaarde.

Het is beter om het niet rond te bazuinen, want dan is het aandacht trekken en geen eigenliefde meer, dan is het bewondering en aandacht zoeken, dat heet narcisme.

Je komt al snel bij het thema: jaloezie

Jaloezie maakt je kleiner, je gaat de ander belangrijker vinden. Als je GEVOEL daar gevoelig voor is moet WIL dat direct tegen VERSTAND zeggen dat hij in actie moet komen en tegen GEVOEL moet zeggen:

WIL heeft de gave zichzelf gelukkig te maken

zonder dingen of apparaten.

Jij bent te belangrijk om een ander te bestuderen, wat ze wel of niet hebben, je hebt er niets aan. Alle normale mensen hebben GEVOEL, de één meer dan de ander, maar ze hebben niet allemaal een VERSTAND wat kan praten met GEVOEL, dat kan alleen een WIJS VERSTAND.

Als je van jezelf houdt, dan kun je pas van anderen houden.

 Ga de mensen een compliment maken over bv. hun uiterlijk of met hun bezit, dan maak je vrienden en heb je meer aan. Zeg tegen een knap meisje dat ze knap is, zeg tegen de meneer zonder diploma's dat hij een mooie auto heeft. Dat maakt de mensen gelukkig en krijg je, misschien niet direct maar wis en zeker goede dingen terug. Het staat in de Bijbel: wie geeft zal gegeven worden

 augustus 2024/ nr. 4

Over pubers en studeren,
door opa de huiswerkhulp.

In mijn eerste verhaal had ik al aangegeven dat ik me wilde verdiepen in de gedachtegang van een puber alsmede deze klus te klaren moest ik natuurlijk meer weten over de hersenen. Ik kwam, tijdens het lezen, steeds twee onderwerpen tegen die me aanspraken...

Hoe maak ik de puber gelukkig?

En

Gemakkelijk studeren, hoe doe je dat?

Een open brief aan de puber.

Je moet je voorstellen dat je verzorgers en leraren een muur zijn, jij een jong plantje dat tegen deze muur omhoog moet groeien. Tot je tiende zul je niets merken van de kwaliteit van je opvoeders, wat ze je voorschotelen geloof je blindelings. Ik zei, in die tijd, tegen mijn zoon dat ik de koning van Lombardije was💪 en hij geloofde dat ook, totdat hij puber werd en het aan anderen ging vertellen.😜

Je wordt na je tiende jaar officieel een puber en je hersenen beginnen te pruttelen als een koffiezetapparaat. Je voelt je steeds meer volwassen en je bent het vaak niet eens met je verzorgers.

Ik heb natuurlijk wetenschappelijk 😉  onderzocht, dat bij pubers de frontale hersenkwab nog niet volledig is ontwikkeld. Er ontbreekt volgens mij een kwab. Dit is de oorzaak dat je soms te spontaan, te fel, kortom geen beheersing hebt over je gedrag. Je doet alles vanuit je gevoel, hier zal ik later op mijn manier meer over vertellen.

JIJ—JE VERSTAND—JE GEVOEL

In de puberteit is dit een probleem waar volwassenen geen rekening mee houden. Als je de rechterarm mist zullen ze nooit zeggen dat je rechts moet schrijven, maar bij een beetje onbeheerst gedrag gaan ze nooit denken... O ja, ze mist een kwab.

Het gevoel van eigenwaarde wordt versterkt,

door een ander te vernederen.

Toen je klein was, luisterde je met open mond naar hun wijsheid, maar die tijd is voorbij. Je puberteit is voor volwassenen ook moeilijk en zij kennen meestal één uitweg. Je wordt met gestrekte arm en wijzende vinger naar je kamer of stille klas verbannen. Vroeger kreeg ik een pak slaag en moest ik in het kolenhok verblijven. Ze weten niet dat vernedering de ergste vorm van geestelijke marteling is en hebben ze nog nooit gehoord van de frontale hersenkwab? Het antwoord is: natuurlijk niet...

🙋

“Zij zijn groot en ik is klein en das niet eerlijk” zei Calimero.

Calimero was een wijsgeer uit het oude Egypte, denk ik.

In het verleden werd ik ook weleens uit de klas gestuurd, je moest dan op de gang. De meester zei dat ik over mijn zonden moest nadenken, maar ik had meteen andere dingen in de kop. Ik verwisselde de jassen, ik nam een jas van de zesde en bracht die naar de tweede, en zo ging de tijd snel om. Als ik nog tijd had, kon ik ook aan de slag met klompen. Mijn ome Cor deed dit vroeger ook en als het een erfelijke kwestie is, zit het in de familie. Mensen met een normaal verstand zouden dit nooit doen, maar ook hier weer een mooi voorbeeld van een puber met een ontbrekende frontale hersenkwab. Je kunt er niets aan doen, het zit in je kwab. De oplossing: maak een kartonnen (visite) kaartje dat je altijd bij je hebt met de tekst erop. 'Denk om onbeheerst gedrag, frontale hersenkwab nog niet ontwikkeld.' Als ze dat lezen, komen ze zeker tot inkeer.

Maak het in ieder geval kenbaar

of

laat ze dit artikel lezen.

Als je in zo'n situatie terechtkomt, kun je eerst, het kaartje laten zien en heel beleefd zeggen...”sorry...ik mis een hersenkwab” of als dat niet lukt schreeuw je: "verdorie mens, ik mis een Frontale hersenkwab...merk je dat dan niet?". Ik kan je vertellen, veel moeders of vaders hebben er nog nooit van gehoord en ik hoor je moeder al tegen je vader zeggen: "wat is ze intelligent hè, van wie zou ze dat hebben?" En dan begint vader te glunderen...en jouw probleem is opgelost...echt waar.😇

“Waar haalt ze het vandaan”.

 

Juli 2024 nr 3

Over pubers en studeren
door opa de huiswerkhulp.

In mijn eerste verhaal had ik al aangegeven dat ik me wilde verdiepen in de gedachtegang van een puber alsmede deze klus te klaren moest ik natuurlijk meer weten over de hersenen. Ik kwam, tijdens het lezen, steeds twee onderwerpen.

A-Hoe maak ik de puber gelukkig?

B-studeren, hoe doe je dat?

Het verstand

Ik wist vroeger niet eens waar het zat, 😀  er werd nooit over gepraat. Opa en opoe, waar ik grootgebracht ben, waren overdag druk bezig op de boerderij en na een dag werken dook opa, met een dot pruimtabak achter de kiezen, in zijn cowboyboek. Opoe zat bij het raam op haar dames-stoeltje te breien in pais en vree.

Ze kwam in actie als ik weer eens wat doms had gedaan, keek me aan en zei dan kort en krachtig: “jij bent net als je vader, jij hebt geen verstand”. Na een diepe zucht en hoofdschuddend zei ze dan "jij hebt je verstand in de broek net als je vader". Ik kende in die tijd mijn vader niet, maar door opoe kreeg ik wel een indruk van de man.

Ze zei ook weleens: "je moet je verstand gebruiken", en dat had ze beter niet kunnen zeggen, want toen er een meisje in de deuropening stond en zei dat ze zwanger was, heeft opoe dat geweten, alsook ik stond er versteld van. 😲  Opoe had immers zelf gezegd dat mijn verstand in de broek zat en dat ik het moest gebruiken, misschien had ze iets duidelijker moeten zijn.

Ik kan de mensen geruststellen die nu met een complot-theorie komen, de zwangerschap duurde twee weken. De pil was een ver-van-mijn-bedshow en een condoom durfde je op die leeftijd niet te kopen. Je hanteerde de terugtrek methode, milieuvriendelijker had niemand het kunnen bedenken.

De hersenen

Bij mijn wetenschappelijk onderzoek kwam ik erachter dat bij een gezond verstand je alles op een rijtje hebt. Vele mensen die een latje missen, vrolijk in de duisternis leven is er hoop, er is altijd hoop.

Bij alles wat pubers doen, draaien hun hersenen op volle toeren.

Volwassenen kunnen een deel van hun brein gebruiken voor bepaalde taken, maar in je tienerjaren lukt dat niet. Dat maakt het lastig voor de puber om de aandacht te vestigen op een bepaald onderwerp. Een puber is in deze jaren met alles en nog wat bezig en de hersenen draaien dag en nacht op volle toeren. 's Nachts wordt alle informatie geordend wat overdag is waargenomen. Hier wordt, zonder dat je het verneemt, beslist wat je gaat vergeten of bewaren om te onthouden.

Pubers hebben een verstoord bioritme.

Onderzoek heeft uitgewezen dat hun biologische klok twee uur achter loopt. Wanneer je ze 's morgens om 07:00 uur uit bed trommelt, is het voor hun gevoel pas 05:00 uur. Die twee uur komen ze op dat moment gevoelsmatig te kort.

Als pubers vaak verstrooid zijn, vergeten of te laat komen, komt dat omdat het voorste deel van de frontale hersenkwab nog niet is volgroeid, er mist een kwab... Straffen helpt niet...een demente bejaarde ga je ook niet bestraffen. De vergelijking is een beetje scheef, maar dat is om het begrijpelijker te maken voor volwassenen die ze niet op een rijtje hebben.

Pubers en studeren

 

Verhaal 2 juli 2024

Over pubers en studeren
door opa de huiswerkhulp.

In mijn eerste verhaal had ik al aangegeven dat ik me wilde verdiepen in de gedachtegang van een puber alsmede deze klus te klaren moest ik natuurlijk meer weten over de hersenen. Ik kwam, tijdens het lezen, steeds twee onderwerpen tegen...

Hoe maak ik de puber gelukkig?

Studeren, hoe doe je dat?

(september 2022) Het is zover, mijn kleindochter (12) heeft de basisschool doorlopen en gaat nu naar de hogere school. Tot ons genoegen komt ze iedere dag na schooltijd voor een hapje en een drankje en ik zou haar helpen met huiswerk. De familie had het zo besloten en tegenspraak, ho maar. Teutje mijn vrouw zegt de familie moet bij elkaar blijven. Ik krijg dan altijd het gevoel dat ik de familie uit elkaar jaag, zoals in een cowboyfilm te paard met revolverschoten, roepend...hu...hu...

Al snel besefte ik dat mijn kleindochtertje moeite had met lezen, schrijven en rekenen. Een gemiste kans van de basis-school en om een verdere ramp te voorkomen is gelukkig de school afgebroken. We moesten ons dus storten op het ouderwets schoonschrijven uit de jaren 50 onderwezen door mijn juf Steenbergen. Ik vernam dat de overgang naar de hogere (Dalton) school niet goed was voorbereid, bovendien had ze een negatief zelfbeeld. Ze vond zich dom, niet knap en dacht aan een aangeboren dommigheid. Ik dacht direct aan mijn vrouw, je weet het maar nooit met die genen, die doen ook maar waar ze zin in hebben.

Nadat ik op internet had onderzocht wat een daltonschool inhoud, kon ik haar dat ongeveer uitleggen. Ik was de eerste en de enigste tot nu toe (zei ze) die ze daarover hoorde vertellen. Een meisje van 12 moet dan zelfstandig werken, dat is de bedoeling. Zelf beslissen of ze wat wil doen of juist niet wil doen. Doet ze het niet dan kan ze het later doen en als de leraar het vergeet, hoeft ze het helemaal niet te doen.

Voor haar was het vreemd dat ze huiswerk moest maken en wat ze moest doen wist ze ook niet. Ze had geen schoolagenda, het stond allemaal in de laptop en in de laptop was niets te vinden met dat pijltje. Opa naar de Action, schriftjes en pennen gekocht. Met de kennis van nu was dat natuurlijk van voor Christus, maar ze dacht zolang opa niet beter weet, zeg ik ook niks.

Ze had allang zelf een oplossing bedacht, namelijk de smartwatch. Ze vertelde dat de leraren op de nieuwe hogere school allemaal “haas” heten, ze kijken heel veel uit het raam. Ik dacht niet zo verwonderlijk in Woldendorp heb je namelijk hele mooie vergezichten.

Als ze een toets had ging ze met een bloesje met lange mouw naar school om de smartwatch te verbergen, dan ben je toch niet dom...dacht ik. Als ze dan bij ons kwam, kon ik aan het bloesje zien of ze een toets had gehad.

Ik ging ook levenservaringen met haar delen. We gingen foto's bekijken van onze voorvaderen. Er ging een wereld voor haar open. Tijdens het naar huis brengen in de auto vroeg ze me het hemd van het lijf, over het heelal en wat daar achter zit. Het geloof kwam ook aan bod...nu dan heb je als opa wel wat uit te leggen. Ik dacht als ze maar niet begint waar de kindertjes vandaan komen.

Met 12 jaar geloof je niet meer dat de baby's aan een boom hangen in het Slochterbos...dus dan had ik wel even wat anders moeten bedenken.

Het werd me teveel en dacht, ik moet me eerst eens verdiepen in de gedachtegang van een puber. Het was een openbaring en ik wil het graag delen. Als je denkt: ik ga wel even opvoeden dan heb je het wel mis, er komt meer bij kijken.... Even moest ik de boezem in eigen hand nemen...maar daar praat je niet over...toch?...of is het de hand in eigen boezem steken…even in de war, maar dat ligt aan de leeftijd. Volgende keer over het verstoord bioritme van de puber.

 

Deel 10

Feuilleton febr. 2024 nr 10

Johnny Koning/Hoekman

Zo vrij als een vogel

'Toen en nu'

Nog eens goed om te weten

In 1900 waren er 5 miljoen mensen, in 1950 waren het er 10 miljoen en het zijn er nu 18 miljoen in Nerderlandje. In 2040 zullen er ongeveer 21 miljoen mensen zijn. De bevolking zal groeien, maar Nederland zal niet groter worden. Hoe meer mensen er zijn, hoe meer kinderen ze krijgen, hoe meer voedsel ze produceren en hoe meer auto's en machines er komen.

In 1970 hadden we een kleine metalen afvalemmer genaamd asbak en nu anno 2023 hebben we 3 grote kliko's. De vader van mijn vroegere muziekkameraadje had een groot gat achter het huis gegraven waarin de poepemmer en het ander organisch afval werd gedumpt. Nadat het gat vol was, gooide hij er grond over en kreeg een jaar later hele grote preien. Dit is toch een fantastisch idee die we nu weer kunnen gebruiken, want wij betalen nu per kilo voor het weghalen en verwerken van ons afval, wat weer slecht is voor ons milieu. Ons afval bestaat ook nog eens voor een groot deel uit onzinnige materialen uit China.

Familie Ottens de groenteboer, op de achtergrond meestershuis.

Toen...

Vroeger had je meer contact met de mensen, mede door de dagelijkse benodigdheden, alles was dicht in de buurt: dokter, school, kerk, winkel, café enz.
Men ging te voet of op de fiets, als je naar de stad moest nam je de bus. Wij als kinderen zaten met een schriftje langs de kant van de weg de nummerborden te noteren van de auto's die langs kwamen, het waren er hooguit 15 tot 20 op een dag.
Men ging toen zonder auto, toch ook vrolijk door het leven en je kon overal in de wereld komen met bus, boot of trein.

Je had voor ieder dingetje een aparte winkel in het dorp zoals viswinkel, tabakswinkel en ga zo maar door en nog belangrijker de mensen die bij de deur kwamen zoals bakker, melkboer, groenteman...en de negotie met garen en knopen. Deze mensen namen ook nog de tijd om het dorpsnieuws rond te bazuinen en niet vergeten, de venters gingen ook over het wel en wee van de klanten. Het kwam, maar zelden voor dat er iemand 3 weken dood in huis lag of de maag aan één kant hadden hangen.

Eltje Hinzen de visboer...riep door de straat...Genoat...

Siemen Eling aan het werk bij sloperij Wind aan de Achterweg

Jan (de) Roos door de straat

De laatste wandelende zanger door dorp en stad

Wiegman de dorps-omroeper

Hoe is het nu...

Even het mobieltje erbij, even contact via de media met je 1250 vrienden. Je komt te weten via het apparaatje dat je buurvrouw vier weken geleden al veranderd is in as en op het kerkhof is gaan wonen in een potje.
Je moet je aanmelden via je mobieltje om een tijd af te spreken bij het gemeentehuis of dokter. Op dat moment meld je je aan door op een apparaat te tikken, die alles al over je weet. Het ding vertelt je, als je tenminste kunt lezen, waar en wat je moet doen en als beloning krijg je een bonnetje dat vertelt dat je moet wachten.

Nieuw...van de laatste jaren...
Je kunt je boodschappen of warm eten bestellen via je mobieltje en het wordt thuis gebracht. De zelfbediening vraagt bij ons in het dorp ongeveer €6,50 voor het brengen. Dat was vroeger toch wel even anders als de bakker, groenteboer of wie dan ook voor de deur stond. Ik moest vorig jaar € 90,- voorrijkosten betalen voor een veearts die nota bene op de elektrische fiets kwam. Volgens mij kan hij elke maand wel een nieuwe aanschaffen.

De huidige wegen zijn voorzien van bobbeltjes die ervoor moeten zorgen dat je niet te hard rijdt. Vroeger hadden we de onverharde wegen die uit zichzelf al bobbeltjes hadden en je kon op de hele afstand niet hard rijden. Als we dat zo hadden gelaten had de regering nu geen tekorten gehad en wij nog zingen “Hoe rij die Boere.' Trouwens over zingen gesproken in deze multi culturele samenleving kun je het Wilhelmus wel overboord gooien, met al dat Duitse bloed in de tekst.

Thuis voor de buis is het huidige normaal, natuurlijk met de afstandsbediening of een TV die op spraak reageert. Ik zag op een filmpje, dat mijn kleindochter stilletjes had gemaakt, dat mijn schoondochter een kwartier lang tegen de TV riep ... Alexia...

Transportbedrijf Godlieb aan het Borgshof

De beweging

Voor de nodige beweging, want dat heeft zo langzamerhand eenieder wel door, heb je een sportfiets zonder wielen in een kamer apart waar je kunt bewegen. Je kunt dan ook zien via elektronische weg hoe het met je gaat. Lang is dit schijnbaar niet vol te houden want op Marktplaats word je ermee dood gegooid.

Toen

De eerste zelfbediening kwam in Delfzijl, het was de Albert Heyn, eerst nog met kruideniersartikelen, maar al gauw kwam de Gruyter die naast kruideniers-artikelen ook met overhemden begon. Ik hoor Tiemen van Eren, van de uitkijktoren in de haven, nog zeggen, wat is dat ... dat koop je toch bij Richters.

Na 1955 kwam de grote verandering.
Er kwamen vele mensen uit het westen om de Akzo fabriek vorm te geven. Vele Farmsummers kregen kostgangers, de extra verdienste was welkom, de eerste pensions ontstonden. De vrachtauto's reden af en aan, het Borgshof werd veranderd, er was ook nog eens sprake geweest dat het helemaal gedempt zou worden. Leve de vooruitgang...mensen kwamen in Delfzijl terecht in Flats met een echt aanrecht en douche...

Het ware zo... en eenieder leefde voort zonder er veel over na te denken. Men had werk en verdiende geld en daar ging het om. De welvaart was belangrijker en de mensen schaften de een na de andere plof of auto aan. De wasmachine, de centrifuge en het warm water deed zijn intrede. Je kon er niet meer zonder, douchen en het liefst elke dag. Water was eerst gratis, maar je moest er opeens voor betalen. Men begon elke dag vlees te eten, want dat kon je kant-en-klaar kopen in de zelfbediening. De slagers, bakkers zo ook de groenteboer knepen hun 'moarze' dicht en moesten zo langzamerhand beginnen te denken aan sluiting. De paarden verdwenen geheel uit het beeld, de voerman schafte een vrachtauto aan, zomede de latere transportbedrijven ontstonden.

De Nieuwstad richting Farmsum

links nog een kanaal met bruggetjes

Leve de vooruitgang... We gingen niet meer werken, tenminste niet het zware of vuile werk, daar was een oplossing voor gevonden... De Turken. In groten getale kwamen ze naar ons toe, later kwamen ze erachter, dat als ze ziek waren, ze ook geld kregen en als een geschenk van Alla kregen ze ook nog kinderbijslag. Het sprak zich om door heel Europa...en toen kwamen ze van overal... Het is goed gekomen met de Turken, de culturen kunnen naast elkaar best functioneren.

Echter, nu spreekt het zich om door heel Afrika... Ik zeg persoonlijk het moet geen probleem zijn...als we weer de ouderwetse tricotages fabrieken neerzetten inplaats vanuit China te bestellen. Het scheelt een slok op een borrel en niet vergeten voor de kas van onze regering. Eén probleem echter Nederland is vol, misschien dat de boeren zich uitkopen, zei dat wichtje van vd Wal, maar zei de andere minister de pot is leeg, een probleem dat misschien Caroline van der Plas kan oplossen zei onze Mark.

Ja... zei Mark die spannen we voor het karretje. Nog een probleem... Het wordt natuurlijk een ander verhaal als de culturen uit Afrika voor een groot deel niet werken en voor een groot deel onder elkaar ook nog eens beginnen te vechten, maar dat is voor het volgende kabinet en zo nemen we een glas, doen een plas en doen alsof er niets was.

En zo langzamerhand als een sluipmoordenaar begon naast de welvaart de verontreiniging ook zijn intrede te doen. De muzikant op zijn bakfiets moest een versterker hebben, het begon met een 10 watt Phillips en hij staat nu met een paar duizend watt op festivals te donderen. Mensen die verstandig zijn gebruiken oordopjes en de anderen lopen vierentwintig uur met een piep rond.

Kunnen we terug? Zolang Max Verstappen blijft rijden en er duizenden mensen met de auto of trein op afkomen blijven we bezig. Ik vraag me af of het zin heeft dat ik alles moet doen om het milieu te beschermen onder het mom, alle kleine beetjes helpen. In India blijven miljoenen mensen rijden op een ploffiets... Als je het mij vraagt komen we er niet van af. De zeespiegel blijft stijgen, Max blijft rijden en de IJsberen sterven uit.

Voetbal ver. Farmsum

Zo zie je maar weer wat we vroeger hadden was zo gek nog niet en met een beetje verstand hadden we dat niet weg moeten doen. Nu herhaalt zich alles weer, alleen gaat het nu met een mobieltje alsook alles moderner...maar ja... We moeten op de koop toe nemen dat de zee gaat stijgen...het klimaat raar doet...

Omstreeks 1250 dacht abt Menko (de opvolger van Emo) van het klooster Wittewierum, toen de ene ramp na de andere volgde, dat het Gods werk was en vroeg zich af wat hij en zijn discipelen fout hadden gedaan. Even later in zijn tijd brak de pest uit...wij kregen in onze tijd opeens Corona... Zoals ik zeg, alles herhaalt zich, we hoeven ons niet zo druk maken.

Evenzo gaat het met de oorlogen... Wie hebben we niet gehad...grote namen zijn de revue gepasseerd al vanaf de oudheid...de laatsten kunnen we ons nog wel herinneren uit de verhalen van onze ouders.

En nu hebben we de veldheren nog, het zijn altijd kleine mannetjes, die groot willen zijn die op dit moment in de jaartelling hoog te paard zitten. We moeten, zo wordt gezegd, meer uitgeven voor de verdediging van ons land of beter gezegd voor Europa. Donkere wolken die de zon verborgen houdt glijden aan ons voorbij. We kunnen ons allemaal al wel een beetje zorgen maken, zij de regering, die zit ook nog eens met een tekort van 18 miljard. Misschien meer belasting betalen zei de ander...dan maar meer voedselbanken, afdankertjes eten van de winstgevende supermarkten.

Waar moet je beginnen en waar eindigt het... Menko uit Wittewierum zei het al...het is Gods wil en maar goed dat dat een troost is...als je in een kelder zit en de tanks over je heen donderen...en wij in onze kelder luisteren naar Hugo, Mark en Jette die ons op het hart drukken dat we ons druk moeten maken over CO₂ en stikstof en over de boeren en de jongelui die geen woning hebben... Ik hoor in de kelder opeens een stem, zeker een visioen... Abt Menko ... Welke Corona of pest staat ons nog te wachten, het is Gods wil zei mijn buurman en ging slapen of hij was dood, dat heb ik maar niet getest.

Molenstraat

Tot de volgende keer

 

Deel 9

Feuilleton jaargang 2 nr 9

Johnny Koning/Hoekman

Zo vrij als een vogel

Over het Farmsummer volk, anno 1950/'60/'70, alsmede over hun doen en laten in vergelijking met nu. Het leven van toen was goed, zowel voor je gezondheid, geest en milieu, dat is nu wel even anders anno 2024. Ik probeer zo te leven als toen en ik moet zeggen, het bevalt goed. Alles van waarde kost moeite en dat laatste was even wennen, maar in deze tijd is het ook wel spannend, misschien wel noodzakelijk als die meneer uit Rusland voor de deur staat. Als het mij maar niet zo gaat als die man die een anti-atoom-kelder bouwde en er in viel...morsdood.

De oude school in Farmsum

De school van toen 1950

Na de fröbelschool aan de Nieuwstad bij juffrouw van der Zee en juffrouw Wind ging ik naar de grote school. Alle kinderen van de fröbelschool liepen vanuit de Nieuwstad (VGLO school, later super Kamps) in de rij met de juffrouw naar het Pijpplein en vandaar ging eenieder alleen verder naar huis. We werden niet met de auto gehaald of gebracht en de moeders stonden niet te wachten om hun kinderen op te halen.

De eerste klas van de grote school in Farmsum.
Juf Steenbergen leerde ons lezen en schoonschrijven, als je het goed deed dan kreeg je een stempel op je hand. Iedereen tekende letter voor letter, zo mooi mogelijk een woordje. Het ging met een echt metalen pennetje en echte vloeibare inkt plus je had een vloeipapiertje om de vlekken te verdoezelen, wat en heerlijke tijd.... De vinger omhoog steken, Juffrouw riep je dan... mijn inkt is op... Je voelde je een hele bink en even later piste je weer in de broek...wat een heerlijke tijd. Ik kreeg van oma, weet ik nog, een gebreide onderbroek aan naar school en dat heb ik geweten, wat jeukte dat.

                                                       Haven Delfzijl

Er rijst bij mij de vraag, hoe het komt dat de kinderen van nu zo'n vreselijk handschrift hebben, bij het lezen stijgen je de haren te Berge. Ik sprak erover met een schoolmeester en die zei dat je alles tegenwoordig typt, schrijven is overbodig geworden.

Ik heb mijn kleindochter toen ze van de lagere school kwam eerst fatsoenlijk schrijven geleerd. Toen ik haar vroeg hoe laat het was, stond ze letterlijk met haar mond vol tanden, dus ik heb haar ook nog leren klokkijken.

Ik dacht ben ik nu gek, ze heeft 6 jaar op de lagere school gezeten in Delfzijl. De leraren zeuren om meer geld en willen nu ook nog minder les geven. In deze vrije uren, was op het nieuws, kunnen ze dan vergaderen over hoe ze de lessen beter kunnen organiseren. Ik denk dan maar zo voor mijzelf dat ze een aparte commissie in het leven roepen die het gaat uitzoeken, een rapport kan dan niet uitblijven...denk ik dan maar zo.

Mijn kleindochter zit nu op het vmbo en heeft heel veel... heel veel... Daltonuurtjes. Vandaag heeft ze zelfs een daltondag en zit thuis op haar 'smartwatch' te loeren om haar bijziendheid te bevorderen.

                                                                 Oude sluis Farmsum richting Delfzijl
                                                                                 later de klapbrug

Ik ben een stuk wijzer geworden, ik heb het uitgezocht op internet.

Citaat:
Op een daltonschool leren leerlingen zelfstandig en binnen een bepaalde tijd taken afronden. Daarnaast leren zij op tijd hulp inschakelen als dit nodig is. Op die manier wordt hun probleemoplossend vermogen en zelfstandigheid gestimuleerd.
Aantekening: Ze worden klaargestoomd te leren omgaan met de democratie.

Dit is dan voor een kind van 12 jaar denk ik dan maar zo...heel, heel duidelijk.

Ik volg mijn kleindochter een beetje bij het huiswerk en sta, verstelt wat er van dit soort onderwijs terecht moet komen. Het zal iets beter worden, omdat de telefoon niet meer mag in de klas. De filmpjes vlogen me om de oren die ze tijdens de les maakte. Wij... gingen vroeger op schoolreis naar Harkstede, naar de speeltuin en dan kwam je langs een rij lachspiegels, nu maakt mijn kleindochter deze plaatjes dagelijks op de smartphone, en ze worden gemaakt tijdens de les in het klaslokaal. De kinderen hebben dan vreselijk zelfstandig Dalton-lol.

                                                      Café Staalstra Harkstede

De leraar hoeft niets te doen want de leerling werkt zelfstandig, mag zelf kiezen wanneer hij of zij een toets wil. Er is nu weer een nieuwe leerkracht en die geeft helemaal geen toets uit liefde voor het vak. De Daltondag is de uitvinding van deze tijd. Thuis zitten op de smartphone en zich de rest van de tijd vervelen en hier moet ik denken aan de woorden van mijn opoe: ledigheid is des duivels oorkussen.

Mijn vraag is, was het vroeger dan zo slecht zodat het nu anders moet? Ik zal wel te oud worden en daar laat ik het nu even bij.

Even terug in de tijd...het naar binnen gaan op school.

Vanuit het schoolplein naar de klas gaan was een ritueel, je stelde je op, twee bij twee in een rij. Iedere klas had zijn eigen plek om zich daar op te stellen. Bij het naar binnen gaan zongen we een lied, trokken onze jassen uit, eventueel klompen en gingen in de klas. We gingen zitten met de handen over elkaar totdat de meester of juf binnenkwam en de les kon beginnen. De meester moest dan nog wel even kijken of er ook een verdwaalde punaise op zijn stoel was achtergebleven.

                                                                  Schoenenzaak Haan
Vinger opsteken

In de pauze gingen we spelen op het schoolplein waar de meesters en juffen naast elkaar over het schoolplein liepen. Je wachtte gewoon op de zwierige draai aan het einde van het plein en dan liepen ze weer de andere kant op totdat de bel ging. Op die manier hielden ze de boel goed in de gaten. De scholen van nu zijn zo groot dat er extra beveiligers zijn aangesteld om de boel in de gaten te houden. Dit alles dankzij de voortplantingsdrift van de mens.

Vroeger

De onbewuste discipline merkte je niet, maar je was wel bang voor de politie of schoolmeesters.
De leerlingen zitten nu ook in groepjes bij elkaar, nog niet te spreken over de telefoontjes, die nu (veel te laat) zijn verboden in de klas. Mijn kleindochter maakt het huiswerk bij ons en dan help ik haar altijd mee en volg en informeer tussen de regels door hoe zo'n dag gaat op school. Ik kan vertellen het gaat in het kortetermijngeheugen en weer uit en wat er overblijft, is te verwaarlozen.

Dalton uurtjes zijn ouwehoer uurtjes geworden, een uur in het bos zonder leraar, een doe-dag dan blijft ze in huis. Opdracht om thuis eten te koken en dat fotograferen. Waar is de oude huishoudschool gebleven. Je zou God toch smeken dat alles zo weer was als vroeger. De leraren hebben ook altijd vergadering en het is een komen en gaan van leerkrachten. Vroeger bij meester Koning moest je de hand ophouden als je iets had uitgevreten, dan dreigde hij met zijn liniaaltje. Trouwens als het eenmaal gebeurde dan werd het wel ruim overdreven, zo van 'hij heeft me verrot geslagen,' maar zo'n handelingetje leidde zijn eigen leven en had zeker nut.

Mijn zoon kwam vroeger thuis met het verhaal (5e klas) meester van der Laan heeft me een draai om de oren gegeven waarop ik zei 'dan heb je nu een goede meester.'

                                                                            Afwateringskanaal woonboot H.Jagerstraat.
                                                                                   Misschien van de fam. Noorman

Gebeurtenissen

In de eerste klas bij juf Steenbergen moest de klas meemaken dat er kinderen verdronken. Het waren gebeurtenissen die je nu nog niet bent vergeten. Ik wil bewust geen namen noemen, maar ik ken ze nog allemaal.

We kwamen in de tweede klas bij juf Stap Stap...dat was dan juf. van der Weg. Het lieve mens kreupelde en vandaar de naam stap stap. Als kind denk je er niet over na, wat je zegt, want het was een hele lieve juf. Wij zetden haar dan ook vaak op stoom. Ze liep dan met rode-blossem-wangetjes en met stoom uit de oren uit de klas. Meester Koning kwam dan de orde weer herstellen. Hij hoefde alleen maar te kijken en eenieder was muisstil.

Mijn moeder heeft toen nog met haar samen handwerkles gegeven aan de meisjes. De derde klas was meester Janknecht en we leerden goed bij hem, het was een aardige meester, kwam mij thuis bezoeken toen ik op het ijs was gevallen alsmede met een zware hersenschudding zes weken moest rusten. Mensen om me heen merken de gevolgen er nu nog van en bij deze weten ze dan dat het 'gain klap van n'meulenrou was.'

Het kamertje van de heer Moed
in het pand van viswinkel de Jong.

Markante vrouw mer. Aalbertje Ridderbos uit de Vliethorn

5e klas meester Koning die tijdens de gymles altijd naar huis ging om koffie te drinken. We leerden hier ook de Nederlandse volksliedjes van Molenaartjes wind en nog vele andere liedjes, daar hoef je tegenwoordig niet mee aan te komen. Het nationale trots is wel helemaal verdwenen. Een verhaal apart is dat we geen Gronings leerden en al helemaal niet het Grunnegs Volkslied.

Ik had een keer een optreden in Nunspeet voor de Groningers aldaar. Ik kwam aan de praat met een oud-onderwijzer en vroeg hem wat hem hier in Nunspeet had gebracht. Zijn antwoord was...er waren teveel Grunneger schoolmeesters in het Ommeland, hij kreeg geen baan aldaar. Er ging toen een lichtje branden...teveel Grunneger schoolmeesters in Grunn hoezo? Het werd mij duidelijk, het Grunnegs dialect moest verdwijnen. Goed Nederlands leren was de opzet.

Na de lagere school gingen de leeftijdsgenoten naar allerlei scholen. Ze gingen naar Appingedam, de huishoudschool, LTS, of HBS, naar Delfzijl, de ULO school. Van de Ulo school kon je dan naar de kweekschool in Appingedam en velen verlieten na de ULO hun studietijd en kwamen op een kantoor terecht. Werk was er voldoende alsook in de haven als je daar zin in had. Later kwam omstreeks 1956 de AKZO naar Delfzijl en het leven in de havenplaats werd op zijn kop gezet en wij werden jammer genoeg groot.

Ulo school Delfzijl

Slotwoord

Zou het niet beter zijn als de kinderen iets langer op de basis-school zouden verblijven even langer kunnen genieten van een onbezorgd speels leven. Mijn kleindochter is nu 13 jaar, van school wordt gevraagd om keuzes te maken, een profiel te kiezen. Het kind van 13 wordt met zaken opgezadeld waar ze helemaal nog niet aan toe is. Ze komt nu van school bij ons, een hapje eten en anderhalf uur huiswerk maken.
Ik vraag me af of er dan nog zin is aan een sportclub, waar je natuurlijk ook weer prestaties moet leveren. Ik noem de pure stress vanaf je 12e jaar.

Ik heb tenminste na mijn lagereschooltijd een rotleven gehad op allerlei scholen. Toen ik na mijn schooltijd een aanstelling kreeg in een Duits orkest alsmede voor de Amerikanen speelde had ik totaal niets aan datgene wat ik geleerd had op school. Ik studeerde op school de ene na de andere klassieke etude, had als bijvak piano en moest zingen, wat ik totaal niet kon vanwege de vele gevoelens die in mijn lichaam ronddwaalden, later lukte het met meer vrijheid gelukkig wel.

Misschien door...
Ik voelde me eigenlijk een bastaard-kind met een vader die ergens nergens was. De ander helft had als thema werken en geld verdienen. Er wordt eigenlijk nooit over nagedacht dat een kind van gescheiden ouders vele overeenkomsten kan hebben van één van die ouders en het totaal niet klikt met de andere helft, alhoewel die ook nog het beste met je voor hebben. Als het botst dan is het gemakkelijk voor een ouder om zich dominant te gedragen en dat lost niets op kan ik vertellen. Geen nood met mijn grootouders ging het prima!