zaterdag 11 juni 2022
vrijdag 20 mei 2022
woensdag 12 januari 2022
zaterdag 11 december 2021
Olwiefkenijs over Paarden en voederbieten
1 0 0 B O E R E N, 1 0 0 V O E R E N
V O O R P A A R D E N E N P O N Y ' S
ervaringen opgeschreven door
ponyhoefsmid John Hoekman
Hoofdstuk 5
Voederbieten (in het Gronings = Mangels) bevat veel koolhydraten, zoals ik in het vorig hoofdstukje al vermelde bestaat koolhydraten uit:
Ruw celstof en overige koolhydraten
Overige koolhydraten bestaat uit:
zetmeel , suikers en organische zuren.
Een voederbiet bestaat 70% uit koolhydraten dat is veel energie. Meestal krijgt een paard, vanwege de kostprijs, meer dan de nodige energie in ruststand. De kans op hoefbevangenheid vooral bij pony's en maandagziekte bij paarden is groot.
Vroeger in het leger kregen de paarden op hun rustdag zemelen en ruwvoer alhoewel zemelen ook weer gevaren voor de gezondheid met zich mee kan brengen, wegens moeilijk verteerbaar zetmeel (stalbenen)
Mijn advies
Voer met mate en gevoel
Teveel wortelen en teveel voederbieten geeft waterige mest en dwz dat de passage te hoog ligt in de darmen en juist de darmen spelen een belangrijke rol bij de vertering en opneembaarheid van de voedingstoffen.
De mest dus in de gaten houden.
Terwijl ik dit schrijf is het 11 dec 2021 op de barometer is het -7 graden, als ik naar buiten kijk zie ik dat het gras met een witte laag ijzel is bedekt.
Gegarandeerd krijg ik deze week telefoontjes over “mijn pony loopt stijf” of ik de pony even wil bekappen.
Het
ligt dus niet aan het bekappen maar de pony is bevangen
(hoefbevangen) zoals ze dat noemen en dat komt doordat het gras
suikers opslaat, om later als het warmer wordt weer te gebruiken voor
de groei. Deze suikers kan een pony moeilijk verdragen en hoefbevangenheid treed acuut op.
Hou ze lekker in de box en meestal na de middag als het ijzel is verdwenen een uurtje of iets langer de benen strekken.
Volgende keer over appels en peren...
groetjes
John Hoekman
zaterdag 4 december 2021
Uit het boekje
1 0 0 B O E R E N, 1 0 0 V O E R E N
V O O R P A A R D E N E N P O N Y ' S
ervaringen opgeschreven door
Ponyhoefsmid John Hoekman
Hoofdstuk 5
Vruchten/knollen
Wortelen
Voor alle dieren op de boerderij zijn wortelen
een van de belangrijkste opwekkende middelen
10 gr. Eiwit op 1 kg wortelen, 2 gr. Vet, 45 gr. Koolhydraten, 120 mg caroteen,50% van de droge stof bestaat uit suiker en dat alles in dat enen kleine worteltje.
Voor de duidelijkheid nog even de analyse van meneer Weender...De Weender analyse...waar bestaat ons voer uit.
Voer bestaat uit:
droge stof en water
als het water verdwijnt blijft er droge stof over
droge stof bestaat uit:
organische
stof anorganische stof (=mineralen)
organische bestaat uit:
ruw eiwit, ruw vet en koolhydraten
koolhydraten bestaat uit:
ruw celstof (cellulose) en overige koolhydraten
Overige koolhydraten bestaat uit:
suikers, zetmeel en organische zuren waarvan suikers en zetmeel de aandacht verdienen bij het voeren.
Wortelen
De
praktijk: Wortel nooit in plakjes snijden (slokdarmverstopping) maar
gewoon de hele wortel geven, niets aan doen. Bekijk maar eens de mond
van een paard, die is langwerpig, plakjes wortel kunnen gemakkelijk achter de
kiezen verdwijnen (hamsterwangen) vooral bij een slecht gebit. Kleine
plakjes (b.v.kleine appeltjes) weet een paard geen raad mee zomede kan
het per ongeluk doorslikken en verstopping veroorzaken.
Wortelen zijn laxerend, goed voor de spijsvertering, ze houden paarden spoelworm vrij, alhoewel hier moet je je niet veel bij voorstellen. Mineralen, chloor, zink, selenium, jodium en biotine zitten allemaal in dat kleine worteltje.
Per dag kan een volwassen paard tot 7,5 kg wortelen verdragen, daarbij moet men het ruwvoer niet vergeten dat is en blijft voermiddel nummer één. In de zomer voer ik gras (ook weer met mate) en geen wortelen.
Ik ben persoonlijk heel voorzichtig met wortelen voeren, zodra de mest maar enigszins aan de dunne of waterige kant is stop ik direct een dag of twee met wortelen voeren. De meeste vertering bij een paard vindt plaats in de darmen en als de passagesnelheid te snel gaat dan is de vertering niet optimaal. De laxerende werking vind ik een groot voordeel en met mate is wortel een uitstekend voermiddel in tegenstelling tot onze voederbieten en daar de volgende keer meer over.
Groetjes
John Hoekman
De fysieke boekjes zijn al lang uitverkocht maar je kunt me mailen hoekman17@gmail.com en dan stuur ik het E-boekje gratis op.
zaterdag 27 november 2021
Uit het boekje
1 0 0 B O E R E N, 1 0 0 V O E R E N
V O O R P A A R D E N E N P O N Y ' S
ervaringen opgeschreven door
Ponyhoefsmid John Hoekman
Hoofdstuk 4
Granen
Haver
Inwerking op het temperament is nooit bewezen. De kwaliteit kan zeer verschillend zijn, zwarte, gele, witte soorten uit Finland, Schotland of Rusland maakt niet uit.
Grote ronde korrels = veel energie
Smalle lange korrels = minder verteerbaar energie.
Haver bevat veel vetzuren waardoor het goed is voor het haarkleed en de darmen.
Alle graansoorten bevatten veel fosfor en daarom moet er een kalkproduct tegenover staan.
Gras of hooi
haver, vitaminen en mineralen (kalk)
horen bij elkaar
De puntjes zijn verdwenen, de korrels prikken dan niet in de mond zegt men, maar in werkelijkheid is het bedoelt voor de boer die dan minder problemen heeft met het uitzaaien.
Geef je haver gelijktijdig met brokken dan zullen er veel onverteerde korrels te vinden zijn in de mest. De brokken zijn namelijk gemakkelijker te verteren en zodoende zal een deel van de haver er onverteerd achter uitkomen.
Gerst
Gerst verkoeld het bloed, is goed tegen nierkwalen en blaas. Luzerne en gerstenat is een ideale combinatie.(kalk/fosfor verhouding)
De zuurtegraad (Ph waarde) van het speeksel ligt tussen 5,2 en 5,6 van het paard. Het meeste voer heeft een hogere waarde en verteerd daardoor niet optimaal. Gerst heeft een Ph waarde van 7,2.
Gerst bevat veel leucine (aminozuur) en de opname van nicotinezuur houdt niet altijd gelijke tred met die van gerst. Gerst heeft een mindere passagesnelheid in de darmen dan haver en dat is dan ook weer een nadeel.
Gerst is vuurwater zegt men,
pas op voor hoefbevangenheid.
De pony liep tussen de kippen en had het graan eerder op dan de kippen.
Als je gerst wilt gebruiken gebruik dan brouwersgerst.
ZEMELEN
Vitamine B complex
Gedragsaktiviteiten zijn vitamine B vreters.
is betrokken bij de omzetting van koolhydraten. Hersenen, zenuwen en hart ontvangen energie uit de koolhydraat stofwisseling. Bij tekorten kunnen we versnelde hartslag, snelle vermoeidheid en onvoldoende energie verwachten.
Vitamine
B2
is
voor de instandhouding van de weefsels, draagt bij tot een gezonde
huid en vacht. Is betrokken bij de functie van het oog. Tekorten
geven groeistoornissen, haaruitval, ontstekingen aan de huid, bloed
doorlopen ogen en zenuwziekten.
Vitamine
B3
bevordert
een gezonde bloedsomloop, helpt bij de omzetting van koolhydraten,
vetten en eiwitten.
Vitamine
B5
is
een antiestress vitamine, grote hoeveelheden zijn nodig tegen stress
situaties.
Vitamine
B6
Speelt
een rol bij de omzetting van koolhydraten, eiwitten en vetten.
Mijn
favoriete bijvoeding is bij kwaaltjes Biergist.
Biergist is
eiwitrijk en bezit veel vitamine B.
Maar geen zorgen
in een goede brok zit ook voldoende vitamine B
Teveel vit. B kan geen kwaad.
Vroeger
Vroeger in het leger en ik vertel het nog maar een keer ontdekte Karel de grote of de vijfde dat weet ik niet meer zo precies dat als je de paarden een kilo haver (graan) gaf, ze het een uur langer konden volhouden tijdens een veldtocht. Je moet het beschouwen als een soort drugs.
De boeren die vroeger, nog niet zo lang geleden, werkten met de dikke Belgpaarden gaven ook graan voor het werk. Twee uur voor dat ze moesten werken dan werd de energie het volst benut...maar...na het werk werd uitgestapt met een deken op en onder deze deken legden ze stro. Stro werkt als een wondermiddel. De boerin bracht eten, koffie of thee ingewikkeld in een tas met stro dan bleef het eten warm het werkte als een soort thermoskan. Mensen sliepen ook in of op het stro omdat stro de warmte vasthoud.
Vroeger toen de paarden nog werkten op het land of leger kregen ze zemelen op de zondag als ze niet hoefden te werken, dit was om te ontslakken (laxerende werking). De kans was groot dat ze geen maandagziekte konden krijgen. Bij maandagziekte kunnen ze geen stap meer lopen en zijn doornat van de zweet, chemische processen vinden plaats in het lichaam, zo zie je maar weer hoe gevaarlijk granen zijn.
Conclusie wees voorzichtig met graan. Tijdens mijn visites kwam ik ook paarden tegen met dikke benen (opgezette gewrichten) die zemelen kregen. Zemelen is leuk voer en je kunt er leuke meusli's van maken maar zemelen en zemelen zit verschil en kan ook moeilijk verteerbaar zetmeel bevatten.
Maïs
Maïs is eiwitarm en vezelarm, moet daarom ook samen met ruwvoer gevoerd worden. Het geeft meer energie dan haver en men zegt maïs maakt dik en lui. Maïs moet altijd voorbewerkt worden omdat het zetmeel moeilijk te verteren is. Gebroken maïs, het woord zegt het al, is gebroken, maar niet voorbewerkt zoals gewalste of geplette maïs.
Maïs is voor een paard zee smakelijk eten
Maïs maakt dik en lui.
Vroeger waren er geen muesli's en moest je zelf je voer samenstellen, maar voor de gewone paardenhouder zijn de
kant en klare muesli's een uitkomst. Voor de paarden die gevoelig zijn is een onderhoudsbrok aan te raden en ik zou daar nog een vitaminen/mineralen korreltje aan toevoegen maar dat hoeft zeker niet elke dag bijgevoerd worden.
Mail: Hoekman17@gmail.com
zondag 21 november 2021
Uit het boekje
1 0 0 B O E R E N, 1 0 0 V O E R E N
V O O R P A A R D E N E N P O N Y ' S
ervaringen opgeschreven door
Ponyhoefsmid John Hoekman
Hoofdstuk 3 Kuilvoer Het gras wordt op het veld gedroogd en luchtdicht in plastic
balen gewikkeld zomede door melkzuurgisting ontstaat kuilvoer.
Het is zeer smakelijk en stofvrij. Paarden en pony's met een allergie aan de luchtwegen hebben er baat bij. Het bevat veel caroteen wat in het lichaam omgezet wordt in vitamine A. (over vitaminen later)
Een groot nadeel,als het pak eenmaal geopend is er na 2 dagen al schimmelsporen te vinden zijn. Zeer verraderlijk omdat ze niet zichtbaar zijn.
Door mijn gesprekken door de jaren heen met paardenhouders over het voeren, nam ik ook vaak monsters mee en liet het testen. Zeker 80% van het voer was altijd verontreinigd. Ik kwam zelfs een baal tegen waar pikzwart spul/kuil inzat, het leek wel plastic. De burgerman vertelde dat de pony het niet wou vreten. Ik zei das,n verstandige pony en dacht stiekem die heeft er meer verstand as doe. Er moet minstens 10 paarden op stal staan om kuil te voeren plus een aanpassing van het ander rantsoen, kuilgras is namelijk voedingsrijk.
Voor eiwit gevoelige paarden is kuil af te raden.
Ik zie de laatste jaren vaak geen kuilgras maar bijna hooi in plastic balen, dat ziet er behoorlijk vriendelijker uit dan traditionele kuilgras. Een aanrader is en blijft het te laten testen op de voedingswaarde en bacteriële verontreiniging.
Je kunt dan de hoeveelheid hardvoer zoals granen of brokken etc. aanpassen. Bij elk goed melkveebedrijf is dit een gewoonte want de boer wil op maat voeren.
Er zijn ook kleine balen kuilgras in de handel voor de kleine paardenbezitter, maar ook hier moet er voersnelheid zijn, dus bij meerdere dieren wordt dit ook een moeilijk verhaal.
Vol trots toonde de man zijn voer en na inspectie moest hij ook vaststellen dat er schimmels in zaten.
Mijn advies zou zijn, doe gewoon en voer voor de staldieren hooi en brokken plus wat stro in de box, ook als je ander strooisel gebruikt gooi er wat stro bij in.
Er zijn genoeg soorten kruiden, knollen en vruchten voor de nodige afwisseling.
Kuilvoer is goed voor dieren met een allergie aan de luchtwegen, maar als je minder dan tien paarden hebt wordt dit, wat de houdbaarheid betreft, ook weer een moeilijk verhaal. Beter is dan het hooi nat te maken. Het vocht van goed hooi noemde men vroeger hooi-thee en met kruiden is dit prima voer voor dit soort dieren. (hier zijn nog ontzettend veel mogelijkheden maar hierover later)
LUZERNE
Voor zwakke en herstellende dieren, vooral ook lacterende (melkgevende)merries is het uitstekend voer. Het is rijk aan kalk, paarden hebben sowieso een chronisch kalkgebrek. In de Arabische landen is Luzerne een hoofdbestanddeel van het rantsoen. Veulens hebben zeker baat bij Luzerne. Ik zag door de jaren heen bij ons in de provincie weinig mensen die Luzerne gebruikten voor de paarden. Luzerne is eiwitrijk en gezonde dieren die neigen naar vetzucht, bv voor kleine pony's is het af te raden, of mondjesmaat geven. In de verharingsperiode zou het goed zijn wat Luzerne te voeren. De haren reageren op meer of minder eiwitten
zo ook de hoefgroei reageert op meer of minder eiwitten.
Luzerne bezit hoogwaardige eiwitten.
Eiwitten is groei
Koolhydraten is energie
Het oog van de meester komt hier om de hoek kijken.
Is het paard mager dan meer eiwitten geven, heeft het paard meer energie nodig bv voor de wedstrijd dan meer koolhydraten geven in de vorm van krachtvoer. Als je twee uur voor de wedstrijd krachtvoer geeft dan zal het paard deze energie vol benutten tijdens de wedstrijd. Je moet natuurlijk oppassen dat je niet met het paard door het dak van de manege gaat.
Luzerne is versterkend, bloedzuiverend, urinedrijvend en mild laxerend.
Toepassing
Vermoeidheid, maag, darmaandoeningen,oogproblemen, artrose, bloedarmoede,spierkrampen ...
Bij luzerne brokken is de vertering snel en daardoor minder effectief voor de darmen. Slokdarmverstopping ligt op de loer. Mocht je dit een keer tegenkomen ga niet lopen met het dier laat hem...er komt zeker een emmer speeksel uit de mond en zomede lost het paard het zelf op..Water moet altijd aanwezig zijn, maar of het dier het gaat gebruiken is de vraag...dus niets doen...als je het niet vertrouwd, want het is een akelig gezicht, raadpleeg de dierenarts, maar ik zou een dure visite niet doen. Hetzelfde geldt voor de gras brokken, altijd ruwvoer bijvoeren anders wordt de darm niet gestimuleerd.
Beter is de luzerne en grasbrokken voor het voeren eerst inweken in een emmer en een handje-vol bijvoeren is wel de beste oplossing. Luzerne bezit veel kalk en daarom moet er een fosfor product tegenover staan. Je moet dan denken aan b.v. zemelen en kruiden. Voor hoestende paarden met bv fenegriek,weegbree en eucalyptus bladeren en als je het vermengt krijg je een heerlijke muesli. Vóór het voeren het zaakje bevochtigen met wat lauw-warm hooi-thee en opdienen. Als je het heel goed wilt doen doe je alles in een jutezak en laat het paard hier uit eten zodat hij de lucht gevende dampen kan inademen.
Groetjes
Ponyhoefsmid
John Hoekman Als je het hele boekje wilt dan even mailen hoekman17@gmail.com