De
muziekvereniging
Reiderland/Oldambt
Noord Oost Groningen.
Ik
kreeg een berichtje onder ogen dat de kapel uit Nw Schans is
opgedoekt d.d. 22 nov.2019. Het deed me wat...het zette me aan het
schrijven alsook ik dook even weer in de 'vergangenheid.'
Veel
dorpskapellen zijn al voorgegaan alsook de laatsten zijn binnenkort
aan de beurt. Ik ben vanaf begin 1960 nauw betrokken geweest bij het proces van de culturele teloorgang in Noord Oost Groningen.
In
1955 toen ik als 10 jarige bij een dorpskapel kwam waren de
muzikanten gekleed in strakke uniformen. Op straat werd gemarcheerd
in rijen van vier alsmede bevelen werden getrouw opgevolgd.
Voorwaarts mars en op de plaats rust waren de vertrouwde kreten. De
dirigent werd directeur genoemd en de muziek had je in je
portefeuille, dat was dus je tas.
Menig
getalenteerde muzikant uit de dorpskapel ging vroeger verder studeren
in de muziek. Vele schoolmeesters, zeker niet onbelangrijk, bliezen
op een toeter in de muziekkapel. Menig dansorkestje bestond uit
meerdere leden van de muziek-vereniging. Al met al de dorpskapel was
een kweekvijver van talent en nieuw aankomend talent.
Ik
werd in de jaren 70 van de vorige eeuw dirigent van menig dorpskapel
hier in Noord/Oost Groningen, kon zodoende meemaken dat de klassieke
uniform verdween en de muziek populairder werd...er verschenen ook
steeds meer dames in de kapel. De Kalief van Bagdad was verleden tijd
en de populaire deuntjes namen de Kalief zijn plaats in, met de tijd
meegaan was het motto. De concoursen waren ook verleden tijd
geworden, de prijzenkast bleef leeg, daarmee ook het muzikaal niveau
van de kapellen.
In
de jaren zestig had niet iedereen nog een auto alsook je ging niet
zomaar even lid worden van een andere vereniging. Dit ging veranderen
meer mobiliteit zorgde er voor dat de muzikant gemakkelijk naar een
andere kapel kon gaan waar hij of zij dacht dat het daar beter was.
Je
kreeg meer doorstroming of liever gezegd leegloop. Je moest je best
doen om de goede muzikant te behouden.
Ikzelf
heb me daar ook schuldig aan gemaakt door in de 70e jaren een bigband
op te richten. Hier moest je al vaststellen dat de muziek-kapel aan
het veranderen was. Het marcheren bij de straat had voor velen zijn
tijd gehad en de uniformen waren voor velen niet meer van de tijd.
Het muzikaal niveau onderling werd ook te groot, de lat was bij de
opleiding al naar beneden afgesteld.
De
muziekscholen hield ook vast aan de klassieke muziekles. Berdien
Stenberg blies fluit alsmede vaak op de TV vervolgens werden de
meisjes geïnspireerd melden zich in grote getale aan om ook fluit
te leren bespelen, maar het ging als een nachtkaars uit, waarom
eigenlijk? De lessen sloten niet aan bij het voorstellingsvermogen
van de leerling denk ik, het scheen toch moeilijker te zijn dan ze
dachten.
Nu
zijn alle voorbeelden achterhaald, men kijkt filmpjes op de handy en
waar moet je nog van onder de indruk geraken of liever gezegd waar
krijg je nog de inspiratie van om aan een instrument te beginnen.
De
dansorkest-muzikant moest plaats maken voor de DJ die de ene na de
andere deuntje er door ramt, met de handjes in de lucht en maar
zwaaien.
Voor
iets moeite doen werd voor velen teveel...waarom zou je...alles is
kant en klaar zelfs de maaltijden in de supermarkt. De mensen die de
loops en trucs in de muziek voor je maken worden er goed voor
betaald, het zijn de IT -ers
tegenwoordig.
Ik
was dirigent bij de dorpskapel in Finsterwolde, ben daar 25 jaar
geweest met veel plezier. De kapel bestond bij mijn aantreden zo
ongeveer uit 25 personen, naast de blazers hadden ze een drumband en
majorettes dus al met al een behoorlijk aantal leden.
In
de jaren 90 waren er geen majorettes meer en de drumband was ook
wijlen er resteerde nog zo'n 15 leden bij de blaaskapel. In de omliggende
dorpen speelde zich hetzelfde af maar samenvoegen was uit den boze,
daar ieder dorp zijn eigen trots en identiteit had.
Het
einde was al in zicht temeer het merendeel van de leden de 65 was
gepasseerd. Ik stelde voor de jonge getrouwde dames in het dorp te
benaderen, want de kans was groot dat deze groep in het dorp bleef
wonen. De kinderen trekken zeker weg daar ze ook in de grotere
plaatsen de scholen gaan bezoeken met daar hun vrienden en
vriendinnetjes en bovendien wie wil als jong wicht tussen de oude
knarren zitten met hun oude vergane grappen. Ik stelde voor de
getrouwde dames een saxofoon te leren bespelen daar dit instrument
één van de gemakkelijkste is te leren en binnen afzienbare tijd
kwamen er dames bij.
Het
liep toen een beetje mis met de communicatie tussen mij en het jong
bestuur dat was heel jammer temeer ik al op weg was er een kleine
bigband van te maken, dan had je tenminste overlevingskansen gehad.
Ik had in gedachten andere instrumenten er bij te betrekken zoals een
basgitaar in plaats van de blaas-bas...Wie wil er in deze tijd nog een
blaas-bas of hoorn bespelen en als ze het willen zijn er mogelijkheden
genoeg elders in de grotere plaatsen bij de concertbands die ook zijn
ontstaan uit het samengaan van meestal meerdere kleine kapellen
aldaar.
Met
andere woorden betrek er de instrumenten bij die populair zijn...een
mens houdt nu één keer van veranderen kijk maar om je heen...
De
auto's veranderen de handy's en de winkels veranderen, om de zoveel
tijd moet je schijnbaar veranderen. Ik moet hier wel benadrukken dat
ikzelf verschrikkelijk beu ben van al dat veranderen en vooral in
welk een tempo het gaat, maar het hoort er één keer bij. Elke
verandering is daarbij nog geen verbetering en daar zou de overheid
toch wel een rol in kunnen spelen. Kijk naar de plastic affaire,
klarinetten (in China 4000
per maand) en zelfs plastic
trompetten gaan over de toonbank.
In
mijn tijd tussen 1970 en 1990 ontstonden de shantykoren. Men was het
traditionele zangkoor zat, gewoon voor de vuist weg zingen,
zonder
moeite blèren was 'hot' ...Het ging om het sociale gebeuren, men had
niet in de gaten dat het sociale contact heel vaak uitmondde in
ruzies en zo de ene na de andere shantykoor zich deed splitsen in
weer een ander koor. Het amusementskoor deed zijn intrede velen waren
de shanty's zat, leuker waren de smartlappen te blèren, niks tegen
smartlappen natuurlijk. Het zal uitgaan als een nachtkaarsje zo ook
de pop-koren...Ik neem voor de critici het gemiddelde van het aantal
koren.
De
muzieklessen in vredesnaam waar moet ik nu nog muziekles krijgen.
Mijn buurman (Woldendorp)
wou accordeon leren spelen en nota bene moet dan elke week naar de
stad (Groningen) om
les te krijgen. Het IVAK in Delfzijl ging ook uit als een
nachtkaars er was geen geld meer. Mijn zoon kreeg vroeger trompet-les
aldaar en werd vaak even alleen gelaten tijdens de les omdat de
leraar een croquet ging halen bij de bakker. Hij kon er geen fluit
van en deed vrolijk examen, kwam ook nog met een diploma thuis. In
welk een wereld ben ik toch verzeild geraakt vroeg ik me af. Mijn
kleindochter kwam laatst thuis met van school
(c.q. muziekvereniging) ter
kennismaking een plastic trompet waar ik, na de ventielen gangbaar te
hebben gemaakt, zelf
geen geluid uit kon
krijgen.
De
lagere scholen in Finland kregen vroeger en nu nog muziekles waar je
U tegen kunt zeggen en daarbij moet ik opmerken dat zijn ook echte
muzieklessen, noten-lezen etc. + muziekgeschiedenis. Ik kreeg vroeger
muziekles op school dat bestond uit een plaatje draaien en onzinnige
kletserij om de tijd maar vol te krijgen. De ene muziekleraar is
natuurlijk niet de andere laat dat wel wezen. Ik moet erbij vermelden
dat de leraar van de kleuterschool in Finland een universitaire
opleiding heeft genoten en zo hoort het ook. Kinderen opvoeden
klaarstomen voor onze maatschappij wordt meestal als “er even bij”
afgedaan, meer passend aandacht voor elke individu zou geen kwaad
kunnen, bovendien ben ik voorstander van een soort LTS (metaal,
hout bewerken en schilderen)
kostschool vanaf 18 jaar voor twee jaar vergelijkbaar met de
discipline van een militaire dienst en voor de meisjes een 2 jarige
verplichte kostschool zoals vroeger onze huishoudschool. Dit voor een
ieder verplichten hoog en laag, ook de buitenlanders die zich hier willen
vestigen. Tijdens
deze periode geen drugs of alcohol kunnen ze lekker afkicken.
Uit
mijn verhaal blijkt wel dat we zelf schuld zijn en zelf bedoel ik mee
mijn generatie, de babyboomers. We zijn groot gebracht in een tijd
vlak na de oorlog waar men niets had en de vereniging een uitlaatklep
was. Er was geen televisie, je ging voor vermaak, tijdverdrijf of
sociale contact naar de vereniging, wat het ook was je ging de deur
uit.
Je
leefde er naar toe, naar jouw uitje voor de één dit en de ander
dat.
Wat
je voorgeschoteld kreeg nam je zonder morren aan, het was in handen
van de organisator of het bestuur van de vereniging. Je had geen
repertoire-commissie bij de muziekvereniging of iets dergelijks.
Een
leuke anekdote is dat een bekende kroegbaas, die elke week
dansavonden organiseerde, tegen mij zei “ik moet geen goed orkestje
hebben want anders verwen ik mijn publiek.” Alleen op topfeesten
zoals Pinksteren werd een goede band aangenomen als een soort bonus
voor het publiek. Zonder aandacht te schenken aan de kwaliteit van
het orkest danste men vrolijk het weekend door en let wel met Quick
Quick slow en in gepaste pas. Het was zelfs zo erg dat in Tolbert, in
een grote dancing, de kroegbaas door de zaal liep die met strenge
blik en wapenstok de boel in de gaten hield. Men had respect voor de
strenge meneer. Hij kwam natuurlijk nooit in actie tenminste ik heb
het nooit meegemaakt.
Je
kon of moest automatisch bij de muziekkapel kennismaken met de grote
klassieke nummers alsmede die te kunnen spelen moest je wel iets in
huis hebben. De leden gaven elkaar les alsook met doel de leerling zo
goed en snel mogelijk op te leiden om de kapel op een hoger niveau te
brengen. Dit had toch zeker door professionals kunnen gebeuren, maar
de overheid c.q. gemeente besturen toonden hier geen interesse.
In
de zestiger jaren werd zo Langzamerhand de mens weelderiger men kreeg
een auto men kreeg een betere woning men ging met jaloerse blikken
naar elkaar kijken die één had wel een televisie en ander nog net
niet...kortom de prioriteiten werden verlegd het gemeenschapsgevoel
kreeg toen al een deuk. Belangrijk is op te merken dat men mondiger
werd, men eiste meer van elkaar en zeker ook in de muziek over de
dirigent zijn kwaliteiten of de schoolmeester.
Ik
weet nog wel dat het verboden werd dat de schoolmeester een leerling
sloeg. Slaan was wel een groot woord, als de meester je een tik met
een liniaaltje op je hand gaf werd dat thuis uitgelegd alsof hij je
met de zweep had afgeranseld.
Mijn
zoon deed het niet zo goed op school totdat de meester hem een tik
had gegeven, mij zoon kwam thuis met zijn verhaal en mededeling dat
ik
de
meester moest aangeven bij de politie waarop ik hem antwoordde “Ha
Ha nu heb je eindelijk een goede meester” en waarachtig mijn zoon
begon zijn best te doen op school. Hoe het nu is op de scholen kun je
zelf wel invullen denk ik maar zo..
Conclusie
Zonder
conclusie heeft dit verhaal natuurlijk geen zin. Ik schreef over de
muziekkapel maar eigenlijk geldt het ook voor veel andere
disciplines.
De
veranderingen springt er wel uit, veel voorbeelden kun je aanhalen
over veranderingen in je woonplaats, de verenigingen, de bank, de
winkels, communicatie, etc.
De
ene verandering is goed maar ook vele veranderingen zijn een flop
hier zou toch een betere communicatie moeten plaatsvinden tussen
beleidsmakers en de bevolking, op kleine of zelfs grote schaal zou
dit heel goed kunnen via onze computer.
De
middenstand zomede de verenigingen in de dorpen en ook grotere
plaatsen verdwijnt, mede natuurlijk door het internet. Enig structuur
of beleid zie of hoor ik nergens. De drones met pakjes vliegen je
straks om de oren.
We
hebben gefaald in de opvoeding en opleiding van onze jeugd, we hebben
teveel toegelaten. De handhavers hebben gefaald in alle opzichten,
zelfs zo erg dat ze nu zelf een pak slaag krijgen en dan klagen over
de werkdruk, idem dito de schoolmeesters. Laat de leerling maar weer
opstaan als de meester binnenkomt en het tikje op de hand zal zeker
geen kwaad kunnen, maar het is denk ik al te laat...
Het
respect is helemaal verdwenen dat zie je in elke vereniging. Ik hoor
de opstandeling zeggen, moet dat dan... ja... Ik denk dat het moet
want zoals het nu is doet me denken aan een puinhoop. Ik denk ook dat alles
al te laat is...deze verandering krijgt niemand er meer door, het
loopt vast in alle disciplines zoals milieu, gemeenschapszin etc. De
mens loopt straks in grote getale elke dag te protesteren op het
Malieveld dan is er opeens wel saamhorigheid...maar waar ze over
protesteren zal menig op het malieveld ontgaan zijn.
Het
is niet te laat als de schoolmeester (met
universitaire opleiding) de kinderen van jongs af aan
goed opleid desnoods in de overgang met beveiliging. Je zou zeggen en
willen dat het thuis al moet beginnen maar de ouders zie ik, als ik
om me heen kijk, niet capabel, geen tijd, te druk met allerlei andere
zaken. en bovendien dit niet van thuis hebben meegekregen.
De 2 jarige kostschool als ze 18 jaar zijn moet zeker gebeuren
al is het al om discipline weer bij te brengen. Het moet natuurlijk ook geen China worden er moet toch een tussenweg zijn...toch?
Maar
Ik denk:
Men
drinkt een glas, men doet een plas en doet zoals het altijd was...
Groetjes
Tammo oet Wolndörp
